هنر و معماری از منظر نظریه پرداران مکتب فرانکفورت

د ر واقع چنانکه از یک متفکر انتقا دی انتظار می رو د سر آغاز تحلیل آنان به رابطه
انسان و طبیعت و نیز انسان و انسان باز می گر د د و سلطه علم و تکنولوژی بر سایر
وجهه های حیات. این سه متفکر نیز با همین بحث آغاز میکنن د و پس از اثبات
سلطه علم و تکنولوژی بر انسان و طبیعت و از خو د بیگانگی انسان و شی ش دگی
او به ارائه نظریات خو د د ر باب فرهنگ و هنر و مباحث ارتباطی خود می پر د ازن د .
۵
آ دورنو و هورکهایمر معمولاً نظرات بسیار مباحث بسیار زیرکانه و تیزبینانه ای » تو ده
ای نمو دن « و » صنعت فرهنگ « نز دیکی دارن د و با مطرح کرد ن بحث در قلب
استد لال های دیالکتیک روشنگری این نکته « : را مطرح می نمایند . آنجایی که بابک
احمد ی می گوی د نهفته است که خرد باوری سرچشمه بحران حاضر است. این خر د
باوری نتایج پیش بینی نشد ه ای به بار می آورد که جنبه خر د ابزاری و کاربرد ی آن
مربوط است. آ دورنو و هورکهایمر معتق دند که خر د باوران تاش داشتن د که انسان را
از اند یشه اسطوره ای – دینی رها کنند . اما از آنجا که خرد باوری نه به عقل عملی،
بلکه به عقل ابزاری رسید ، نتوانست خو د را از بن د اسطوره رها و جد ا کن د. لذا خو د
از عقل، اسطوره ای ساخت که بر آن حاکم شد )احمد ی، ۱۳۲:۱۳۸۳ (
تولی د بد ل شود و این » ای دئولوژی صنعت « صنعت فرهنگ و فرهنگ تو ده باعث
می شون د که مصرف کنن ده به مکانیسم از طریق تحمیل قوانین بازار (سلطه ارزش
مبا دله بر مصرف و تحمیل نیاز های کاذب بر راستین) بر هنر رخ می ده د. صنعت
فرهنگ باعث بازتولی د انسان ها د ر قالب مور د درخواست سرمایه داران می شو د و
امکان مخالفت آنها را بر سلطه موجو د از بین می برد .
د ر این شرایط موسیقی، فیلم، هنر، تجاری می شود . فراین د عاد ی سازی و کلیشه
سازی رخ می ده د و در این شرایط تماشاگر فاقد تفکر مستقل می گر د د. کارکر د
اصیل صنعت فرهنگی و هنر تو ده ای این است که جهان سر راست و د ر واقع تسلیم
کنن ده هنر عامیانه را جایگزین جهان پیچی ده و منحصر به فر د اثر هنری کن د و
منش. همگانی و آشنا را به جای منش یکه، تکرار نش دنی و د ر نتیجه نا آشنا بنشان د
)احمد ی، ۷۵:۱۳۸۱ (
حاصل این امر برای هنر و هنرمن د چیست؟ در واقع تحت این نظام صنعت فرهنگی،
آثار فرهنگی و هنری باید در قالبی از پیش تعیین ش ده ساخته و پر داخته شوند ، چرا
که هنر تحت سلطه نظام مبا دله قرار گرفته است و د ر این سلطه هنرمند از آغاز
باید بر اساس نیاز نهایی خلق کن د. لذا هنرمند استقلال خود را از دست می دهد و
محصول فرهنگی نیز استقلال خود را، د ر واقع محصول فرهنگی یا هنری کالایی می
شوند . کالایی که در بازار و برای بازار تولید می شو د و این کالایی ش دن هنر ضربه
نهایی صنعت فرهنگی تلقی می گر د د. اثر هنری در واقع به کالایی بی طرف، خنثی
و بی اثر تبد یل می گر د د که ارزش مبا دله د ار د و مقبولیت آن دیگر نه در هنر و
هنرمن د بلکه در پذیرش و مقبولیت از سوی مخاطب است.