عناصر هویت بخش معماری خانه ایرانی

بررسی فضای داخلیِ خانه های تاریخی، نشان از این دارد که شکل‌گیری و ماندگاری
آنها در ابعاد فرهنگی، تاریخی، اجتماعی و محیطی به صورتی هماهنگ و منسجم گرد آمده
است. ساکنان این خانهها هویت خود را از طریق ارتباطات اجتماعی و مشارکت در ایجاد
فضاهای ماندگار دریافت نمودهاند و این بر حس تعلقی که به مکان داشتند می‌افزود.
درمعماری سنتی ایران، معماری خانه بر پایه اصول و الگوهای ویژه طراحی و ساخته شده
است که این اصول را چه در خانههای توانگران یا اعیانی و اشرافی و چه در خانهی مردم عادی
همواره دنبال میکردند (معماریان، ۱۳۸۷ ). معماری ایرانی یکی از غنی ترین نمونه‌های
معماری بومی با دستاوردهای فرمی و نیارشی قابل ذکر درجهان است که درگذر زمان به یکی
از نمونههای موفق معماری مفهومی، معناگر و عرفانی تبدیل شده که باعث ایجاد معماری با
کیفیت فضایی بالایی گشته است (نظیف، ۱۳۹۲ ). معماری دیروز ایران ارزشمند بود و سربلند،
خاک را شرافت میبخشید و انسان را کرامت، و کارایی، پایایی و زیبایی را پشت سرگذاشته
بود و به والایی میاندیشید، ترجمان آیات الهی بود و وحدت، عزت، معرفت و حکمت را در
آجر، خشت، سنگ و کاشی تجلی میداد (اخلاص و اخلاص، ۱۳۹۳). اصول و باورهای حاکم
بر معماری سنتی ایران، پشتوانهای عمیق در فرهنگ، اعتقادات، دین وغیره مردم نیز داشته
است. درون گرایی به عنوان یکی از مهم ترین وکلیدی ترین اصل وشاخصه خانه‌های سنتی
ایران، بسیار مورد توجه مردم و معماران بوده است. درون گرایی با محرمیت و خلوت، رابطه‌ای
ناگسستنی دارد به طوری که در خانه‌های سنتی، موضوع حریم وحرمت و حفظ کردن مال و
اعضا خانواده از دید و دسترسی مردم موردتوجه ویژه بوده است. از آنجایی که درحفظ حرمتها
میکوشیدند، بخشهایی مانند صندوق خانه، اتاق خواب، پستوها و غیره را در نظر می‌گرفتند
تا مهمترین نیازها که با خود، خانواده، خالق وخلقت را شامل می‌شود، در کمال آرامش و
امنیت برطرف کنند. 